5. De medico

Piąta prezentacja to nadal budowanie podstaw przed prawniczymi tematami, ale - gdy się przyjrzeć - dla prawnika znajdzie się tu całkiem sporo. I teraz tak:

• jeśli łacina i prawo rzymskie, to dla Ciebie nowe sprawy, radzę od razu przejść do prezentacji, bo może nie ma co mieszać sobie w głowie. Na wszystko przyjdzie pora.
• jeśli to nie są nowe tematy (albo są, ale bardzo chcesz wiedzieć, dlaczego tak, a nie inaczej) przewiń na dół, do prawniczych smaczków.

Prezentacja jest też dostępna pod tym linkiem.

Wersja "Jakoś to będzie":

• rozumiem słówka: vivus ↔ mortuus; caput; cubo, cubare; dormio, dormire ↔ vigilo, vigilare; audio, audire; dico, dicere; respondeo, respondere ↔ interrogo, interrogare; apud
• umiem wymówić: lingua
• rozróżnienie znaczeń tych pojęć nie sprawia mi problemu:📖liber, libri; 🧒🧒🏼🧒🏽liberi, liberorum; 🆓liber, libera, liberum

Wersja "Jest ok" (to, co wyżej, oraz):

• rozumiem zdania: Syra, quae aures malas habet, male audit. Pater cuius filius aeger est, est Iulius. Servus est homo qui liber non est.
• rozumiem zdania: Medicus dicit puerum mortuum esse. Syra puerum mortuum esse censet quia eum spirare non audit.
• bez problemu uzupełnię luki wskazane na tym lub na tym slajdzie

Wersja "Jestem wow" (to, co wyżej, oraz):

• swobodnie tworzę zdania z konstrukcją ACI, na przykład takie, jak na tym slajdzie
• rozumiem, cóż to za słówko *iusculum* 💛
• gdy patrzę na listę słówek, rozumiem większość z nich (to ważny krok naprzód, bo w tym miejscu słówka są oddzielone od kontekstu, który ułatwia ich rozumienie).

A teraz optime valete!

PS

Prawnicze smaczki z prezentacji De medico:

📝 Wprowadzone kontekstowo:

⚫ vivus ↔ mortuus (żywy ↔ martwy): to dobra podkładka pod problematykę dziecka poczętego (nasciturus) i przed prawem spadkowym

⚫ caput (głowa): przyda się przy omawianiu znaczenia terminu na gruncie prawa rzymskiego i objaśnianiu instytucji capitis deminutio

⚫ cubo, cubare (leżeć, ale nie tylko): będzie do czego nawiązać przy paremii Nuptias non concubitus sed consensus facit (Małżeństwa nie tworzy fizyczne pożycie a porozumienie)

⚫ audio, audire (słuchać, słyszeć): Audiatur et altera pars (Niech zostanie wysłuchana i druga strona), wiadomo :)

⚫ dormio, dormire ↔ vigilo, vigilare (spać ↔ czuwać): w sam raz przed paremią Ius civile vigilantibus scriptum est (Prawo cywilne jest stanowione dla czuwających/starannych)

📝 Szybkie uporządkowanie terminologiczne: 📖liber, libri; 🧒🧒🏼🧒🏽liberi, liberorum; 🆓liber, libera, liberum

📝 Z gramy:

⚫ zaimek względny: w sam raz przed paremiami Pater est is quem nuptiae demonstrant (Ojciec jest tym, na którego wskazuje małżeństwo) czy Ei incumbit probatio qui dicit non qui negat (Dowód spoczywa na tym, kto twierdzi, a nie na tym, kto zaprzecza)

⚫ składnia accusativus cum infinitivo

📝 I moja mała radość: wprowadzenie słówka iusculum :D

PPS

I jeszcze jedna drobna sprawa: jeśli iusculum to coś na Twój smak i chcesz być na bieżąco z materiałem, który publikuję, zajrzyj tutaj.

Czytaj dalej »

4. De donis

Lekcja czwarta domyka kilka podstawowych zagadnień gramatycznych wprowadzanych stopniowo w poprzednich prezentacjach. Lista nowych słówek dostępna jest tutaj, lub pod zakładką Index vocabulorum na pierwszym slajdzie w prezentacji.

Prezentacja jest też dostępna pod tym linkiem.

Wersja "Jakoś to będzie":

• po zapoznaniu się z treścią poszczególnych slajdów potrafię uzupełnić tabelki z końcówkami przypadków
• potrafię określić, do której koniugacji należy dany czasownik
• potrafię rozpoznać w tekście czasownik w trybie rozkazującym

Wersja "Jest ok" (to, co wyżej, oraz):

• rozumienie tekstu prezentacji nie sprawia mi problemów
• ogarniam pojęcia "koniugacji" i "deklinacji"
• cieszę się postępem, który zrobiłam/zrobiłem
• znam zamek hic, haec, hoc

Wersja "Jestem wow" (to, co wyżej, oraz):

• znam łacińskie nazwy przypadków oraz rozumiem ich funkcje w zdaniu
• swobodnie określam dowolny przypadek w tekście
• bez problemu odmieniam dowolny czasownik przez osoby; potrafię utworzyć od niego tryb rozkazujący
• gdy patrzę na listę słówek, rozumiem większość z nich

Na koniec jeszcze jedna sprawa: jeśli iusculum to coś na Twój smak, możesz dać mi o tym znać mailem na iurisperita@outlook.com, a dostaniesz automatyczne powiadomienie o każdym nowym poście :)

Optime valete!

Czytaj dalej »

3. Familia Romana. Pars altera

Dalszy ciąg opowieści o rzymskiej rodzinie.

Listę słówek można znaleźć tutaj lub na pierwszym slajdzie pod odnośnikiem "Index Vocabulorum".

Prezentacja jest dostępna pod tym linkiem.

A poniżej trzy poziomy opanowania materiału.

Wersja "Jakoś to będzie":

• po zapoznaniu się z treścią poszczególnych slajdów potrafię uzupełnić tabelki z końcówkami przypadków
• znam wyrażenie pater/mater familias i rozumiem, co oznacza
• umiem podziękować i odpowiedzieć na podziękowania

Wersja "Jest ok" (to, co wyżej, oraz):

• potrafię rozwiązać zadanie ze slajdu „sprawdź, czy umiesz”
• po zapoznaniu się z treścią poszczególnych slajdów potrafię uzupełnić tabelkę z odmianą zaimka is, ea, id
• wiem, z jakim przypadkiem łączy się przyimek cum
• wiem, w jakim przypadku występuje rzeczownik familias w wyrażeniu pater/mater familias

Wersja "Jestem wow" (to, co wyżej, oraz):

• potrafię opowiedzieć po łacinie (pisemnie lub ustnie) o Juliuszu i o jego rodzinie
• znam łacińskie nazwy poznanych przypadków i rozumiem ich funkcje w zdaniu
• gdy patrzę na listę słówek, rozumiem większość z nich.

Optime valete!

Czytaj dalej »

2. Familia Romana. Pars prima

W tej prezentacji poznamy bliżej rodzinę Juliusza, której członkowie będą nam towarzyszyć przez wiele kolejnych spotkań. A przy okazji przyjrzymy się trochę łacińskiej gramatyce:

 Prezentacja jest też dostępna pod tym linkiem.

Tak jak poprzednio, proponuję trzy poziomy opanowania materiału.

Wersja "Jakoś to będzie":

• potrafię podać po kilka przykładów słów rodzaju męskiego, żeńskiego i nijakiego
• w zdaniach, które pojawiają się w prezentacji, potrafię wskazać mianownik (nominativus) i dopełniacz (genetivus)
• znam po łacinie słowo "prawo"

Wersja "Jest ok" (to, co wyżej, oraz):

• znam na pamięć przynajmniej 10 rzeczowników i 3 przymiotniki
• nie mam problemu z rozpoznaniem i podaniem form mianownika i dopełniacza znanych mi rzeczowników i przymiotników (z wyjątkiem słów pater, mater i ius)
• potrafię utworzyć po łacinie każde ze zdań wskazanych na ostatnim slajdzie
• wiem, jak powiedzieć po łacinie "prawo rzymskie" i "prawo Rzymian"

Wersja "Jestem wow" (to, co wyżej, oraz):

• umiem opowiedzieć (pisemnie lub ustnie) po łacinie o rodzinie Juliusza, a zwłaszcza opisać relacje, w których pozostają członkowie tej rodziny
• gdy patrzę na listę słówek, rozumiem większość z nich
• wiem, czym było ius liberorum

Jeśli po uważnym przerobieniu lekcji nadal sunt interrogāta, warto je zdać i rozwiać wątpliwości już na wstępnym etapie :) Tymczasem...

Optime valete!

Czytaj dalej »

1. Quis es? Ego sum...

Przed nami pierwsze spotkanie z łaciną. Tak to bywa z pierwszymi spotkaniami, że najpierw trzeba się nawzajem trochę wyczuć i takie też jest założenie tej lekcji.

Trochę wbrew obietnicom materiał tutaj prezentowany pozostaje bardzo w klimacie tzw. żywej łaciny. Po jego przerobieniu każdy powinien umieć się po łacinie przywitać, pożegnać, przedstawić i powiedzieć, jak się czuje - czyli dokładnie tak, jak przystało na lekcję zapoznawczą.

Materiału będzie sporo, ale naszym celem nie jest opanowanie go od A do Z. Dzisiaj chcemy raczej zobaczyć, czy ta łacina rzeczywiście jest taka trudna, ile da się zrozumieć bez słownika i czy forma, w której te lekcje są prowadzone, nam odpowiada.

Listę słówek do pierwszej prezentacji można znaleźć tutaj lub na pierwszym slajdzie pod odnośnikiem "Index Vocabulōrum". Będzie też trochę zadań - oznaczam je zawsze zieloną zakładką. Odpowiedzi pojawiają się na kolejnych slajdach w prezentacji, ale szczerze zachęcam, by się sprawdzić. Ta lekcja jest też wprost stworzona do tego, by przerabiać ją w dwie lub nawet kilka osób.

Jeśli przerabiasz tę lekcję samodzielnie, spróbuj chociaż od czasu do czasu przeczytać coś na głos. W świecie prawników wymowa będzie w większości zgodna z wymową polską (= czytamy tak, jak po polsku), z pewnymi wyjątkami. Będą one na bieżąco wskazywane, ale gdyby komuś było mało, można jeszcze zajrzeć na bloga Łacina Globalnie albo sięgnąć do tej zgrabnej ściągi dostępnej w domenie UKSW. Gdyby kogoś problematyka łacińskiej wymowy frapowała nieco bardziej, odsyłam na bloga Lingua Latina Omnibus.

Nie jest tak, że przed następnym spotkaniem trzeba opanować cały prezentowany tutaj materiał. Szkoda czasu i energii, by wszystko w tym momencie próbować wbić sobie do głowy. Będziemy widywali te słówka i konstrukcje, w tej czy w innej formie, jeszcze przez wiele miesięcy. Przyjemniej jest zwyczajnie poczekać aż się do nich przyzwyczaimy. Dlatego proponuję trzy poziomy opanowania materiału - niech każdy sam wybierze, na ile go w tym momencie stać.

Wersja "Jakoś to będzie":

• umiem się przywitać i pożegnać (z jedną osobą i z kilkoma) oraz powiedzieć kim jestem i że czuję się dobrze/źle
• umiem wymówić: Aemilia, Marcus, Quis?, Salve!, clarum
• umiem powiedzieć "tak" i "nie".

Wersja "Jest ok" (to, co wyżej, oraz):

• znam pełną odmianę czasownika sum, esse
• umiem zapytać "kim jesteś?", "kim jesteście?" i przynajmniej na jeden sposób o samopoczucie
• rozumiem rolę partykuły -ne
• znam pełną odmianę czasownika me habeo, se habere.

Wersja "Jestem wow" (to, co wyżej, oraz):

• znam zaimki (ja, ty, on, ona, ono, my, wy, oni, one)
• umiem zadawać pytania o to, kim ktoś jest i jak się czuje, w dowolnej konfiguracji, a także na nie odpowiadać
• znam pełną odmianę czasownika valeo, valere
• gdy patrzę na listę słówek, rozumiem większość z nich (to ważny krok naprzód, bo w tym miejscu słówka są oddzielone od kontekstu, który ułatwia ich rozumienie).

A teraz zapraszam:

Prezentacja jest też dostępna pod tym linkiem.

Jeśli nie było aż tak strasznie i łacina wzbudziła Wasze zainteresowanie - świetnie! Radzę cieszyć się tym stanem i raczej porządnie opanować podstawy niż poszukiwać stosu nowych materiałów. Tych najbardziej niecierpliwych odsyłam do podręcznika Ørberga. To zawsze miła lektura.

Jeśli natomiast po spokojnym i uważnym przerobieniu lekcji nadal sunt interrogāta, jestem tutaj, by pomóc :) A tymczasem...

Optime valēte!

Czytaj dalej »